Consultant in Pakistan

Back
Utrecht - Lhasa

Genoeg gezien.
Genoeg moskeeen, tempels en ruines, genoeg trekkings en klimpartijen, genoeg cultuur. Maar ook genoeg keren van de berg gevallen met de auto (ťťn), genoeg ruiten ingeslagen door demonstranten (twee), genoeg keren geramd door idiote Indiers (drie) en genoeg bevroren vingertoppen (vier). Na ruim een jaar door Zuid-Azie rijden met onze LandCruiser zijn de zintuigen en zenuwen even aan rust toe. We zijn daarom op zoek gegaan naar tijdelijk werk.
Twee plaatsen komen daarvoor wat ons betreft in aanmerking, allebei in Pakistan. Islamabad omdat dat de comfortabelste stad is tussen Istanbul en Singapore. Gilgit omdat dat een vriendelijk stadje is in de mooiste alpine omgeving op Aarde: het kruispunt van de Himalaya, Karakoram en Hindu Kush. Na gesprekken met de Aga Khan Foundation in Islamabad reizen we af naar Gilgit, van de ene favoriet naar de andere favoriet dus. In Gilgit kunnen we voor twee afdelingen van de Aga Khan Foundation consultancy opdrachten verrichten. Initieel werken we allebei aan een opdracht voor de Education Service. Het eindrapport van een vijf-jarig onderwijsproject moet worden opgesteld. Na het vooronderzoek maakt Bastienne het rapport verder af en verhuis ik naar het Rural Support Programme. Daar help ik met het schrijven van aanvragen, c.q. projectvoorstellen, voor het verkrijgen van fondsen.
De Aga Khan Foundation is een grote ontwikkelingsorganisatie, opgericht door de religieus leider van de Ismaili moslims, de Aga Khan. Het hoofdkantoor is in Geneve en de organisatie wordt tegenwoordig grotendeels gefinancierd door Europese overheden. In Noord-Pakistan is de Aga Khan Foundation de belangrijkste ontwikkelingsorganisatie. Hoewel de organisatie met name Europees geld a-religieus inzet, is haar oorsprong van grote betekenis voor de omvangrijke groep Ismaili moslims in Noord-Pakistan.

Tot zover de achtergrond. Wat kom je allemaal tegen bij projecten in een achtergesteld en onherbergzaam gebied in een van de armere ontwikkelingslanden? Oftewel, bij de "poorest of the poor" in jargon.
Ten eerste is de probleemstelling vaak niet mals. Niet "hoe verbeter ik de efficientie van de backoffice", maar "hoe voorkom ik dat 1 op de 6 kinderen sterft voor het 5e levensjaar" en "hoe zorg ik dat niet slechts twee van die overgebleven vijf leert lezen en schrijven" en "dat die twee altijd jongetjes zijn".
Ten tweede zijn de obstakels bij de uitvoering soms wat curieus. Het vijf-jarig onderwijsproject waarvoor we het eindrapport hebben opgesteld, had bijvoorbeeld een half jaar vertraging opgelopen als gevolg van de militaire staatsgreep in 1999, had ernstig te leiden van het terugroepen van alle buitenlanders uit de regio na 11 september en door een handjevol aardbevingen konden een tijdlang diverse projectgebieden niet bereikt worden.
Ten derde is het culturele speelveld zeer complex. Extreme vormen van verzuiling (mensen gaan soms letterlijk liever dood dan dat ze moeten samenwerken met een andere sekte of kaste), de delicate balans in de verdeling van welvaart binnen een gemeenschap (als je Piet helpt, maar Jan niet, gaat zomaar de schuur van Piet in vlammen op), het vaak bizarre contrast van pre-historie en 21ste eeuw - veel ontwikkelingsprojecten struikelen omdat ze maar een deel van de puzzel oplossen. Ooit bedacht dat het gebruik van waterkracht-electriciteit leidt tot meer ontbossing? Met electrisch licht blijven mensen langer op en dus brandt de houtkachel ook langer. Ooit bedacht dat gratis scholen niet leiden tot een verlaging van het analfabetisme? Kinderen zijn nodig op de boerderij en kunnen daarom ook gratis onderwijs niet volgen. De wet van behoud van ellende is universeel.
Toch lijkt ook deze wereld vanachter je beeldscherm veel op de wereld van LogicaCMG, hoe cynisch dat misschien ook klinkt. Zo vond ik het verrassend (en cynisch) om te constateren dat ook bij ontwikkelingsorganisaties alles draait om geld - zonder geld kun je geen ontwikkelingswerk doen. Geld krijg je van een donor, de klant. De klant heeft doelstellingen en zoekt een organistatie die diensten levert waardoor die doelstellingen bereikt worden. Wanneer je een voorstel schrijft voor een project moet je je dan ook volledig richten op de doelstellingen van de beoogde donor. Een alternatief is reclame maken voor je zaak waardoor je een nieuwe "markt" kunt aanboren, maar net als in de "gewone" zakelijke wereld vereist dat meestal een forse investering. Ook in de verkoop van ellende is de concurrentie groot!
Dit heeft interessante consequenties. Scholen worden soms zodanig gebouwd dat ze er vanuit een helicopter leuk uitzien - donoren bezoeken projecten vrijwel altijd per helicopter. Wil je tegenwoordig geld krijgen van een Amerikaanse organisatie dan is het verstandig het woord "terrorisme" zo vaak mogelijk in je projectaanvraag te laten vallen - we gaan een kanaal graven zodat meer land geschikt wordt voor landbouw en de mensen dus geen tijd hebben om terrorist te worden. Het is als Coca-Cola: je stopt het in een mooi flesje en vertelt mensen dat het vanzelf gezellig wordt als ze maar Coca-Cola drinken.
Ook bij de uitvoering van projecten is veel herkenbaar. De Aga Khan Foundation werkt professioneel en de bevolking van Noord-Pakistan heeft een behoorlijke schouders-eronder mentaliteit. Wel is het een typische "zachte sector" omgeving. Veel rapporten met zoveel mogelijk ingewikkeld taalgebruik en zo weinig mogelijk concrete afspraken en acties. We hebben gepoogd daar een klein beetje verandering in te brengen, maar een maand is uiteraard te kort voor een complete cultuurverandering...
De werkomgeving is niet oncomfortabel. Computers, internet en laser printers zijn ook in afgelegen Gilgit standaard bureau-faciliteiten, maar zonder deze relatief zeer dure voorzieningen begin je dan ook weinig (een laptop kost net zoveel als een compleet schoolgebouw!). Lease-auto's kent men niet, er zijn "company LandCruisers" met chauffeur. Net zo min zijn er koffie machines, want er zijn "office boys" die voor de koffie zorgen. Lage lonen zorgen voor een hoop onnozele baantjes. Het enige echte minpunt is het gebrek aan verwarming en isolatie. Onvoorstelbaar dat in een omgeving waar het elke winter Hollands koud wordt, ventilatieroosters niet dicht kunnen, ramen niet sluiten, en de warmte moet komen van inefficiente kerosinekacheltjes. Maar de echte januari-kou blijft ons bespaard: ons visum voor Pakistan loopt eind december af en onze consultancy opdrachten zijn daarom beperkt tot een maand.
Terug in Islamabad bezoeken we nog even de workshop waar het eindrapport van Bastienne gepresenteerd wordt. Dan wordt het tijd voor de voorbereidingen van de tocht westwaarts. Na 16 maanden derde wereld (Pakistan, India, Nepal), gaan we via de tweede wereld (Iran, Turkije) weer richting de eerste wereld.

Erwin Voogt, Islamabad, 5 december 2003

Waar zijn we geweest deze reis:

Europa - Turkije - Iran - Pakistan - India - Nepal - China

India - Pakistan - Iran - Turkije - SyriŽ - JordaniŽ - Libanon - SyriŽ - Turkije - Europa

Foto's kijken... klik hier voor enkele collecties!

Wadi Rum, Jordan Deosai Plains, Pakistan Nepal
AziŽ Overland Spectaculair Pakistan Mystieke momenten

GPS waypoints en Google Earth
Van alles over reizen met de auto, carnet de passages, verzekeringen, enzovoorts
Reisverhalen over de aardbeving in Bam, klimmen bij de Everest, werken in Pakistan en nog veel meer.

Order a high quality print or digital copy

Cape Comorin, India

Picture and text copyright owned by Erwin Voogt.
Please contact me first if you want to use any of these pictures, images or photographs for any purpose.