Opdracht 26

Back
Utrecht - Lhasa

Baltit fort, Karimabad, Pakistan
Het fraai gerestaureerde Baltit fort in Karimabad: een geslaagd stukje ontwikkelingssamenwerking tussen de lokale bevolking en de Britse overheid.

ROBERT

PLAN

Ontwerp een zinvol, bruikbaar en goed beargumenteerd plan mŤt begroting voor ontwikkelingshulp in een van de landen waar jullie reis doorheen gaat.
Natuurlijk zijn er al vele plannen voor ontwikkelingshulp en wordt daar door sommige mensen geld in gestoken en aan gewerkt. Maar het is ook bekend dat veel ontwikkelingshulp niet aansluit bij wat de mensen in die situatie echt nodig hebben. Ook in de uitvoering van de plannen gaat veel mis. De lokale bevolking wordt buiten spel gezet of opgezadeld met oplossingen waar zij niet op zitten te wachten.
Aangezien jullie de tijd nemen om je in verschillende landen te verdiepen en jullie over het algemeen je ogen en oren niet gesloten houden, zou het jullie moeten kunnen lukken zicht te krijgen op wat er echt nodig is.
Aan 10 euro zal je voor de uitvoering van het plan niet genoeg hebben, maar wie weet is er in Nederland nog wel wat meer bij elkaar te sprokkelen wanneer jullie een goed plan opsturen.

Robert
donderdag 23 mei 2002


Kathmandu, 20 mei 2003

Nepal is een van de armste landen ter wereld, zeker gerekend naar het inkomen per hoofd van de bevolking. Deze bedraagt ongeveer $250 per jaar, tegen bijvoorbeeld ongeveer $460 en $420 per jaar voor respectievelijk India en Pakistan (cijfers 2002, zie de pagina met "basic indicators").
Kortom, dit land is een goede kandidaat voor het invullen van deze opdracht. Uiteraard hebben meer mensen dat bedacht, mede omdat Nepal ook in de publieke opinie goed ligt. Het is een stuk gemakkelijker geld in te zamelen voor die schattige Sherpa's van de Nepal vakantie dan voor de slachtoffers van de zoveelste burgeroorlog in ver-van-m'n-bed Afrika. Nepal is dan ook dichtbezaaid met grote en kleine ontwikkelingsprojecten.
Ons verblijf in Namche Bazaar heeft ons echter aan het denken gezet. We zijn, kort door de bocht, tot de conclusie gekomen dat de huidige ontwikkelingshulp vooral leidt tot kortstondige, lokale, materiele rijkdom en niet tot een structurele verbetering van de levensstandaard. Onfatsoenlijk gezegd: de bevolking in Nepal (maar ook in India) heeft de neiging tot bedelgedrag en de huidige vorm van ontwikkelingshulp leidt enkel tot handje ophouden. Loop even mee voor onze observaties:

Namche Bazaar is een gelukkig stadje.
Vanwege de belangrijke positie binnen het Everest gebied heeft het al 50 jaar lang kunnen profiteren van Westerse en Japanse aandacht. Er is een waterkracht centrale aangelegd door de Oostenrijkers die de bevolking van goedkope electriciteit voorziet. De Japanners hebben diverse medische posten aangelegd, de Canadezen hebben gezorgd voor een tandartskliniek. En de Himalayan Trust van Edmund Hillary heeft al zo'n 30 scholen opgericht in de regio en twee ziekenhuizen. De Zwitsers, tot slot, hebben de weg naar Jiri aangelegd.
Daarnaast bezoeken zo'n 20.000 toeristen per jaar het gebied, en allemaal verblijven ze minstens een paar dagen in Namche. Big business, want vooral de meer welvarende toeristen bezoeken het Everest gebied. De geen-cent-teveel backpackers gaan vooral naar het Annapurna gebied. En dan zijn er natuurlijk de expedities. Vele Sherpa's van Namche en omgeving vinden employ bij de expedities en verdienen tot $2500 voor een paar weken niet al te veilig werk. Duizend dollar is veel geld in Nepal. Het is niet alleen 4 doorsnee jaarsalarissen, je kunt van $1000 ook een compleet stenen huis (laten) bouwen.
Elk huis in Namche straalt dan ook rijkdom uit. Binnen veel mooi gelakt hout en altijd grote televisies, stereo-installaties en video-spul.
Toch vergeet je in Namche geen moment dat je in een derde wereld land bent: bestrating is nauwelijks aanwezig en feitlijk is Namche nog steeds een groot open riool. Dag in dag uit struikelen toeristen en dragers (porters) over de keien en na een spatje regen is het een vieze glibberige modderboel.
Hoe kan dat nou? Waarom zijn de paden in Nepal zo beroerd? Waarom zie je elke dag dragers struikelen en uitglijden? Waarom heeft in die 400 jaar dat de Sherpa's in deze regio wonen niemand de moeite genomen de stenen een beetje te ordenen in de vorm van een pad? Waarom ontbreekt een collectieve gedachte?
Laten we ter vergelijking eens een ander bergdorpje nemen: Karimabad.
Karimabad is net als Namche een toeristisch plaatsje. Het ligt op circa 2400 meter hoogte in de Karakoram, Pakistan. Karimabad krijgt nog niet een fractie van het toeristenaantal van Namche, laat staan dat er sprake is van buitenlandse hulp. Toch als je door Karimabad loopt en met een half oog kijkt waan je je welhaast in een Italiaans bergstadje: kasteeltje op de rotsen, oud aandoende, maar netjes onderhouden huisjes, bloemperkjes op diverse plaatsen en bestrating van grote keien, maar wel met keurige afwateringgootjes. Het is direct duidelijk: deze bewoners zijn trots op hun stadje en ze doen gezamelijk hun best er een mooie en comfortabele plek van te maken!
Je kunt natuurlijk beweren dat het verschil komt door de kwaliteit van de overheid, iets waar de individuele bewoner maar weinig grip op heeft. Maar Namche ligt ver weg van centraal gezag en materiaal om een goed pad te maken is overal aanwezig: je struikelt er doorlopend over. Een straatje aanleggen in Namche is simpelweg een kwestie van een paar uurtjes gecoordineerd stenen rechtleggen. Voor hun eigen terrasje kunnen ze het namelijk ook.
Het ontbreken van een collectieve gedachte zie je ook op vele andere punten. Iets simpels als een deur open houden zijn we alleen tegengekomen bij Nepalezen en Indiers die heel veel met Westerlingen te maken hebben. In restaurants is het doodnormaal dat de bedienende dame eerst haar breiwerkje afmaakt voor ze jou, als enige klant, aandacht schenkt. Dragers stoppen gewoon midden op het pad, ongeacht of andere mensen, inclusief collegadragers, daardoor ernstig gehinderd worden. Hetzelfde zie je bij Indiase truckchauffeurs - die zetten hun wagen midden op de weg stil om thee te gaan drinken. Het gebeurt allemaal zonder kwade opzet. De doorsnee Nepalees of Indier leeft in z'n eigen wereldje, leeft z'n eigen leventje en begrippen als "rekening houden met anderen" of "samenwerken" zijn onbekend of op z'n minst onbegrepen. Om die reden worden er geen paden aangelegd in Namche of andere plaatsen in Nepal: een pad aanleggen is namelijk een activiteit die gezamelijk uitgevoerd moet worden voor een gezamelijk belang.

Een conclusie uit bovenstaande observatie zou kunnen zijn dat er vooral "teambuilding" en "organisatietrainingen" gegeven zouden moeten worden in de dorpen. Nepal is immers behoorlijk vruchtbaar, vormt de handelspoort tussen China en India, is een top toeristenbestemming en heeft bovendien de potentie voor enorme energieproductie uit waterkracht. Als de bevolking maar op het goede spoor gebracht wordt kan het land gemakkelijk op eigen benen staan, net zoals Zwitserland dat ook kan. Uitgaande van 1 betaalde trainer/adviseur per dorp voor een jaar, dan kom je op ruwweg 50.000 euro per dorp. De kosten bestaan uiteraard vrijwel volledig uit het salaris van de adviseur, waarbij gemakshalve is uitgegaan van wat gangbaar is bij NGO salarissen (2000 euro bruto in de maand plus sociale premies en verzekeringen). De training zal zoals gezegd, vooral nadruk moeten leggen op het creeren van een collectieve gedachte. De bevolking van bv. Namche zou zelf op het idee moeten komen dat het in ieders belang is als er bestrating wordt aangelegd en dat je daarvoor moet samenwerken.
De vraag is echter of deze conclusie en aanpak ver genoeg gaat. Onze ervaring met de Toyota dealer in Kathmandu (en in India) roept twijfel op. Het management van elke Toyota dealer, inclusief het hoofd van de werkplaats, krijgt een training in Japan. Werkwijzen zijn wereldwijd gestandaardiseerd en er wordt gebruikt gemaakt van standaardformulieren, controlelijsten en software. In elke werkplaats hangen de posters met daarop de regels en de controles die standaard moeten worden uitgevoerd. Met zo'n Japanse hersenspoeling kan het niet mis gaan zou je denken. Nou, wel in India en Nepal. Zelfs olie verversen bleek een bijna onmogelijke opgave voor de dealers in deze landen. En ook hier laat een vergelijking met buurland Pakistan (zelfde regio, zelfde achtergrond, vergelijkbare welvaart) zien dat het echt niet "des derde werelds" is dat het puinhoop moet zijn - bij alle Toyota dealers die wij in Pakistan bezocht hebben werd perfecte service verleend. Waarom slaat een moderne management training wel aan in Pakistan en niet in India en Nepal?
Nu is het gladde ijs bereikt - ik kan eigenlijk maar een oorzaak bedenken voor dit verschil tussen de landen: religie. Hinduisme en Tibettaans Buddhisme zijn beide religies die gericht zijn op het individu: het bereiken van het nirvana of van verlichting is een individuele bezigheid. Erg simpel gesteld: je hebt een taak in je leven die vervuld moet worden (Hinduisme) of je moet je ontdoen van alle verlangens (Tibettaans Buddhisme). In Japans Buddhisme, de Islam en het Christendom daarentegen speelt zelfopoffering een enorm belangrijke rol; je wordt beoordeeld op hetgeen wat je voor anderen gedaan hebt. Samen delen, gemeenschapszin, zorg voor zwakkeren, het zijn voor ons zulke open deuren dat we nauwelijks beseffen dat dit helemaal geen universele waarden zijn. Uiteraard is het makkelijk praten als je rijk bent, maar daarom is de vergelijking tussen het relatief rijke Namche Bazaar en het minder rijke Karimabad ook zo interessant.
Als voorgaande dicht bij de waarheid zit betekent dit dat een ontwikkelingsproject eigenlijk alleen structureel succesvol kan zijn als klassiek missiewerk onderdeel vormt van het project... Eh, is een dergelijk conclusie politiek correct? Nou ja, een beetje politiek correct is misschien om te beweren dat het niet uit maakt welke religie gepredikt wordt, zolang het maar een religie is waarbij samenwerking en zelfopoffering een fundamenteel gegeven is. In Nepal kan deze aanpak echter niet plaatsvinden zonder een wijziging in de grondwet: bekeren is in dit Hindu-Koninkrijk bij wet verboden...
Laten we dus maar beginnen met de teambuildingstrainigen.


PS
In het mei nummer van National Geographic komt Namche Bazaar ook ter sprake. Laat je niet misleiden door de foto op pagina 59; deze is genomen op de enige vierkante meter bestrating in Namche!


Peshawar, 21 oktober 2002

Een dergelijk plan maken kunnen we uiteraard enkel voor een kleinschalig project. De juiste condities daarvoor zijn we nog niet tegengekomen. Peshawar is echter wel de plek om eens rond te snuffelen in het wereldje van de hulporganisaties, de NGO's - Non Governmental Organisation. Hiervoor hebben we onder andere een dag doorgebracht in de bibliotheek van ARIC, de organisatie die informatie verzameld van en voor NGO's die projecten uitvoeren voor Afghanistan. Daarnaast hebben we uitgebreid gesproken met Paolo Novak, een Italiaan die promotie-onderzoek doet naar de keuzes van NGO's voor ontwikkelingsprojecten, uitgaande van de politieke, economische en sociale context - de N van NGO mag dan wel voor "Non" staan, de praktijk is uiteraard geheel anders!
Een welhaast absurde hoeveelheid NGO's houdt kantoor in Peshawar: er zijn hier 116 (sic!) kantoren van NGO's voor Afghanistan.

Wat in de tweede alinea van de opdracht staat is niet helemaal waar.
In vrijwel elke projectaanvraag of rapportage wordt vermeld hoeveel families baat hebben bij het project en op welke manier. Een project kan vrijwel niet gerealiseerd worden zonder lokale werkkrachten in te schakelen en lokaal het materiaal te kopen. Dit is meestal ook het goedkoopst. Bovenal zal een project nooit van de grond komen zonder de goedkeuring en toewijding van lokale authoriteiten als burgemeesters, stamhoofden en religieuze leiders. De Geneva Group stelt bijvoorbeeld in hun voorschrift "How to run a small development project" onder andere de volgende vrij vertaalde eisen:
  • Een project moet gesteund worden door lokale instanties. Dit zal concreet vermeld moeten worden in de aanvraag.
  • Wie hebben baat bij het project hoe zijn de baathebbenden betrokken bij het project.
Desalniettemin gaat het ondanks de goede wil en de voorschriften vaker mis dan goed. Hoe komt dat?
In twee voor de hand liggende valkuilen wordt opvallend vaak gelopen:
  • Er wordt voorbij gegaan aan de meer/meest urgente problemen die mensen hebben.
    Een concreet, ietwat versimpeld, voorbeeld is het Terre des Hommes project voor straatkinderen in Kabul. De scholingsprojecten voor deze "weeskinderen" waren weinig succesvol. Het bleek namelijk dat de meeste van de straatkinderen helemaal geen weeskinderen waren, maar simpelweg door hun ouders uit bedelen gestuurd waren. Wanneer de ouders gevraagd werd waarom ze hun kinderen niet naar de (gratis) scholen stuurden, bleek er nooit sprake te zijn van onwil, maar altijd sprake te zijn van bittere noodzaak: de paar centen die de kinderen bij elkaar sprokkelden zorgden ervoor dat de monden gevoed konden worden.
    Conclusie: een project dat in een zekere behoefde wil voorzien (bv. scholing) zal alleen slagen als de meer primaire behoeften reeds zijn ingevuld (zoals voedsel en onderdak).
  • Het niveau van de mensen die de projecten leiden is ontoereikend.
    De knulligheid van plannen en rapportages is soms bedroevend om te zien, zeker als deze van gerenomeerde organistaties afkomstig zijn. Een ronduit triest dieptepunt was de rapportage Amnesty International over Afghanistan, juli van dit jaar. In de rapportage worden de gebruikelijk problemen opgesomd en wordt zowaar een paar aanbevelingen gedaan. Aan de Pakistaanse en Iraanse overheden, gastheren van miljoenen vluchtelingen, worden de volgende adviezen gegeven:
    • Safety and dignity and full respect of human rights of all refugees and asylum seekers in their respective countries are maintained as an essential element of ensuring that return is voluntary
    • The right to seek and enjoy asylum is fully respected and maintained, even while voluntary repatriation continues
    • "Go and see" visits are managed and facilitated in such a way as to enable individuals and/or their families to make such visits for the purpose of determining for themselves whether conditions are conducive to return
    Geen enkel woord over de immense problemen die bijvoorbeeld Pakistan ondervindt bij het huisvesten van ruim 3 miljoen Afghanen. Geen enkel begrip voor de Pakistaanse politie die geconfronteerd wordt met duizenden verknipte en zwaar bewapende Mujahedin strijders. Geen enkele suggestie over hoe een ontwikkelingsland als Pakistan een dergelijke instroom logistiek zou moeten bolwerken. Het Amnesty rapport heeft alles weg van een document dat geschreven is door een stagiaire, van achter een bureau in London, die te lui is geweest om zelfs maar op te zoeken waar Afghanistan eigenlijk ligt. Een dergelijk laag niveau is helaas niet ongewoon bij ontwikkelingsprojecten.
    Een veel voorkomende knulligheid bij meer concrete projecten is bijvoorbeeld dat niet van te voren is nagedacht over vervanging ingeval een leidinggevende wegvalt. In diverse rapportages zijn we dit tegengekomen als reden van mislukken, terwijl er nota bene uitgebreid aandacht aan wordt geschoken in het bovengenoemde voorschrift van de Geneva Group. Nog sterker dan in het Westen is in een ontwikkelingsland een project afhankelijk van een functionerende hierarchie. Valt een leidinggevende schakel weg, dan komt het project vrijwel altijd tot stilstand.
Gelukkig zijn er ook vele succesvolle projecten en zijn niet alle NGO's bureaucratische instituten. De Swedish Committee for Afghanistan laat in fraaie, zeer leesbare, maar ook gedetailleerde rapportages zien hoe het wel moet. Een hoge pas volgesneeuwd? Dan huur je 120 paarden om de goederen op de plek van bestemming te krijgen. Plunderende soldaten van de Noordelijke Allianties? Door goede relaties met de lokale bevolking bleven de meeste SCA projecten gespaard. En projecten worden gestart nadat de behoeften van de bevolking grondig zijn geÔnventariseerd.

Informatie voor het plannen en uitvoeren van een ontwikkelingsproject hebben we ook verzameld. Gezien de nadruk op het woord "begroting" in de opdracht, hier alvast een paar concrete cijfers. Ze hebben betrekking op Afghanistan maar zullen ook gelden voor de andere landen in de regio.
Arbeidsloon
$0.35 tot $2.50 per dag voor respectievelijk een ongeschoolde en geschoolde werknemer. $60 per maand is een boven gemiddeld en ruim boven modaal salaris in dit deel van de wereld. Van $10 per maand kun je leven binnen een familie.
Wegenbouw
Een van de eerste dingen die meestal moet gebeuren in een afgelegen gebied. Op vlak terrein zijn de totale kosten van het aanleggen van 10 km weg circa $3500. In bergachtig terrein of wanneer er bruggen aangelegd moeten worden stijgen de kosten tot circa $35.000 per 10 km. Hiervoor krijg je uiteraard geen 6 baans snelweg met route-informatie en tolpoortjes.

Zodra we een geschikte situatie tegen het lijf lopen zullen we een plan opstellen.

Waar zijn we geweest deze reis:

Europa - Turkije - Iran - Pakistan - India - Nepal - China

India - Pakistan - Iran - Turkije - SyriŽ - JordaniŽ - Libanon - SyriŽ - Turkije - Europa

Foto's kijken... klik hier voor enkele collecties!

Wadi Rum, Jordan Deosai Plains, Pakistan India
AziŽ Overland Spectaculair Pakistan Mystieke momenten

GPS waypoints en Google Earth
Van alles over reizen met de auto, carnet de passages, verzekeringen, enzovoorts
Reisverhalen over de aardbeving in Bam, klimmen bij de Everest, werken in Pakistan en nog veel meer.