Opdracht 19

Back
Utrecht - Lhasa

Yak
Yak na een nachtje sneeuwen.

BERITH EN BASTIAAN

Hierbij alsnog een opdracht voor Erwin en Bastienne

De opdracht is als volgt:

In Nepal en Tibet is de Yak een waardevol dier. Onderzoek (bijv. door middel van interviews met de plaatselijke bevolking). Welke functies de Yak uitvoert en welke producten ze de mensen leveren. M.a.w. wat is de waarde van de Yak voor de bevolking.

Ik hoop dat de opdracht zo duidelijk genoeg is.

Berith en Bastiaan.
dinsdag 21 mei 2002


Dingboche, Solu Khumbu (Everest gebied), 19 april 2003.

Goedemorgen mevrouw Yak.
Mevrouw Yak! Hoe kunt u dat nou zeggen? Hebt u uw werk niet goed gedaan? Yaks zijn alleen mannen, ik ben een Nak! En de naam is Meena, aangenaam kennis te maken. Ik woon hier niet hoor, in Dingboche. Ik woon in Pangboche, een paar uur hier vandaan. Samen met mijn tegenwoordige partner, Pasang Yak. We hebben twee kinderen, een kleine nak en een kleine yak. Ik heb nog meer kinderen hoor. Van een paar jaar geleden toen ik nog in Namche Bazaar woonde. Wat is het daar warm zeg! Hoe dan ook, mijn partner daar was zo'n kortharige Lang. We hadden drie kleintjes, twee dzopkyo en een dzum, twee jongetjes en een meisje. Daar hoef ik dus geen kleinkinderen van te verwachten, die zijn onvruchtbaar zoals je weet. Ik hoop dat mijn yakje en nakje ooit nog eens kinderen krijgen...

Excuses voor mijn onwetendheid, Meena.
Wat is uw favoriete woonplaats?

Pangboche is prima hoor. Er is altijd wel wat te doen of te zien. Mijn veldje heeft een mooi stenen muurtje en er is zelfs nu in april nog wel wat gras te vinden. Anders moet ik zelf mijn hooi van de opslagschuur naar boven sjouwen, een redelijke klus. Maar bovenal is het hier niet zo warm als in Namche. We zitten hier tenslotte al op 4000 meter hoogte. Da's een stuk beter dan de 3400 meter van Namche. Daar is het soms wel 15 graden! Veel te veel voor een echte nak als ik. Kijk maar eens naar mijn vacht, die is meer geschikt voor temperaturen onder nul. En dan al die zuurstof! Ik krijg het er benauwd van!

Wat is uw werk?
Momenteel heb ik het niet zo druk. Ik geef natuurlijk mijn melk aan de bazin. Af en toe moet ik wat zakken hooi of hout sjouwen. En eens per week gaan we naar de markt in Namche. Dan krijg ik zo'n houten frame op m'n rug en moet ik allerlei potten, pannen en etenswaar mee terug nemen. Uit China zegt de baas. Waar ze dat allemaal voor nodig hebben.... Het geeft mij de gelegenheid om m'n familie weer eens te zien.

Wat doet de bazin met uw melk?
Mijn melk is van hoge kwaliteit, er zit twee keer zoveel vet in als in koemelk! Het gekke is dat de mensen het niet drinken. Ze maken er yoghurt van, en van die grote ronde dingen...

Kaas?
Ja dat bedoel ik, kaas. Schijnt lekker te zijn. Ook de witte mensen zijn er gek op, maar alleen die grote ronde gele. Als mijn baas er van de brokjes kaas van maakt, churpi, dan lusten de witte mensen het niet meer. Verder doet ze het in die grote cylinder daar en stampen ze die steel op en neer. Daarna mengen ze het met hete thee en zout. Ze noemen het boterthee en ze zeggen dat alleen Sherpa's en Tibetanen het lekker vinden. Of ze doen de boter in de tsampa, de meelpap. Ze smeren het zelfs op hun gezicht als de zon hard schijnt.

Werkt u ook in de toeristenindustrie?
Ja, eigenlijk ben ik nu op trekking. De tentjes die je daar ziet zijn van een groep Engelsen. Al die zooi wordt zometeen weer opgeladen, twee of drie grote duffels per yak of nak. Bijna 70 kilo moet ik dragen, twee keer zoveel als de meeste Sherpa-dragers. Maar die hebben ook maar twee poten, eehhh, benen. Vanavond slapen we in Lobuche geloof ik. We hebben daar wel heel veel ruimte, we mogen gewoon los lopen. Maar wat een troep is het daar! Je loopt op een vuilnisbelt en je moet zelfs oppassen niet in de mensenpoep te trappen, bah! Maar het is een slechte tijd voor de Sherpa gidsen en dragers. Er zijn maar half zoveel toeristen als normaal, dus we gaan maar weinig trekken dit jaar.

Wat kan u nog meer betekenen voor uw baas?
Ik doe al aardig m'n best zou ik zeggen. Maar u hebt gelijk, we hebben nog veel meer te bieden. Eens in de zoveel tijd komt de bazin mijn vacht plukken. Da's eigenlijk wel prettig, even alle oude troep eruit. Ze bewaart het haar en maakt er touw en zachte wol van voor dekens, truien, sjaals, zakken enzovoort. Vooral de wol van hier, onderaan m'n hals, is heel zacht. De truien, mutsen, wanten en sjaals zijn ook populair bij toeristen, al laten die zich soms maar wat aanpraten. Niet alle wol is echte nakwol!
Oja, mijn poep wordt ook altijd verzameld. Beetje vreemd vind ik dat. De mensen stoken er de kachel mee, en koken erop. Vies idee toch?

Misschien een moeilijke vraag, maar ik heb op een toeristenmenu wel eens 'yak-steak' zien staan. Hoe zit dat?
Ja, die boeddhisten zijn me een volkje. Ze mogen letterlijk geen vlieg kwaad doen. Sommige heilige lama's vegen met een bezem de grond voor hun voeten schoon zodat ze niet per ongeluk een kevertje doodtrappen. Maar ze eten wel vlees! Mooie boel. Ik snap ook niet hoe ze eraan komen. Hoewel...een paar jaar geleden deelde ik een weitje met een oom. Op een dag moest hij mee met de baas maar hij hoefde niks op z'n rug. Ze gingen ook niet naar de markt zei de baas. Ik heb mijn oom nooit meer gezien. Ze zeggen dat hij in een afgrond is gevallen, maar dat verbaast me wel. Mijn oom struikelde nooit. Misschien is hij ergens van geschrokken.
Mijn oom had trouwens hele mooie horens. Ik heb ze denk ik van hem gerfd. Heel soms - het is heel bizar - zie ik boven een deur wel eens zo'n stuk schedel met horens hangen. Als afweer tegen duivels en demonen zeggen de mensen. En keer leken de horens wel heel erg op die mooie van mijn oom...

Wilt u verder nog iets kwijt?
Het gebeurt wel eens dat we een toerist raken als we ze passeren op de trekkings. Mensen denken altijd dat wij zo dom zijn dat we niet eens snappen dat de zakken op onze rug uitsteken. Natuurlijk snappen we dat wel! Maar het is vaak wel erg smal op die paadjes. En wij moeten altijd aan de afgrond-zijde lopen, terwijl die toeristen veilig tegen de bergwand staan! Nee wij zijn niet dom of kwaadwillend. Tenzij....n keer heb ik meegemaakt dat een toerist zo'n enorm fototoestel op mijn kleine yakje richtte, zonder te vragen nog wel! Toen werd ik zo boos, ik heb ze de stuipen op het lijf gejaagd! Wat denken ze wel...



22 oktober 2002, Peshawar
Yaks komen uiteraard ook voor in de Karakoram en Hindu Kush. Gezien de tekst van de opdracht wachten we echter nog even tot we in Nepal zijn.

Waar zijn we geweest deze reis:

Europa - Turkije - Iran - Pakistan - India - Nepal - China

India - Pakistan - Iran - Turkije - Syri - Jordani - Libanon - Syri - Turkije - Europa

Foto's kijken... klik hier voor enkele collecties!

Wadi Rum, Jordan Deosai Plains, Pakistan India
Azi Overland Spectaculair Pakistan Mystieke momenten

GPS waypoints en Google Earth
Van alles over reizen met de auto, carnet de passages, verzekeringen, enzovoorts
Reisverhalen over de aardbeving in Bam, klimmen bij de Everest, werken in Pakistan en nog veel meer.